اگر تا به حال دچار گزگز و بی‌حسی دست و پا، ضعف عضلات، درد تیرکشنده یا احساس سوزش در اندام‌ها شده باشید، ممکن است پزشک برای شما انجام نوار عصب و عضله را تجویز کرده باشد.
اما نوار عصب و عضله چیست؟ آیا انجام آن درد دارد؟ چه بیماری‌هایی را تشخیص می‌دهد و چه زمانی انجام این آزمایش ضروری است؟
در این مقاله با زبان ساده توضیح می‌دهیم که نوار عصب و عضله (EMG و NCV) چیست و چگونه به تشخیص مشکلات مربوط به اعصاب و عضلات کمک می‌کند.
نوار عصب و عضله چیست؟
نوار عصب و عضله یک روش تشخیصی برای بررسی عملکرد اعصاب محیطی و عضلات است.
این بررسی معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:
NCV یا بررسی هدایت عصبی: سرعت و نحوه انتقال پیام‌های الکتریکی در طول عصب بررسی می‌شود.
EMG یا الکترومیوگرافی: فعالیت الکتریکی عضله در شرایط مختلف بررسی می‌شود.
ترکیب این دو بررسی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد اعصاب و عضلات در اختیار پزشک قرار دهد.
به همین دلیل نوار عصب و عضله یکی از روش‌های مهم برای بررسی علت بی‌حسی، گزگز، ضعف، دردهای عصبی و برخی مشکلات عضلانی محسوب می‌شود.
نوار عصب و عضله برای چه کسانی انجام می‌شود؟
پزشک ممکن است در صورت وجود علائم زیر انجام نوار عصب و عضله را توصیه کند:
گزگز و مورمور شدن دست یا پا
بی‌حسی انگشتان
ضعف عضلات
درد تیرکشنده در دست یا پا
احساس سوزش یا برق‌گرفتگی در اندام‌ها
کاهش قدرت عضلات
گرفتگی یا پرش عضلانی
مشکلات حرکتی بدون علت مشخص
دردهای عصبی مداوم
نوار عصب و عضله چه بیماری‌هایی را تشخیص می‌دهد؟
نوار عصب و عضله می‌تواند در تشخیص و بررسی بسیاری از اختلالات عصبی و عضلانی کمک‌کننده باشد، از جمله:
۱. سندرم تونل کارپال
برای بررسی فشار روی عصب مدیان در مچ دست که می‌تواند باعث بی‌حسی، گزگز، درد و ضعف دست شود.
۲. آسیب یا گیر افتادگی عصب
به تشخیص محل و شدت آسیب یا فشار روی اعصاب کمک می‌کند.
۳. مشکلات ناشی از دیسک گردن و کمر
در برخی موارد برای بررسی درگیری ریشه‌های عصبی ناشی از دیسک و علائمی مانند درد، بی‌حسی و ضعف کاربرد دارد.
۴. نوروپاتی محیطی
برای بررسی آسیب اعصاب محیطی، از جمله نوروپاتی ناشی از دیابت، و ارزیابی شدت آن استفاده می‌شود.
۵. آسیب‌های عصبی ناشی از ضربه
می‌تواند وضعیت عصب و میزان آسیب ایجادشده پس از برخی ضربه‌ها را بررسی کند.
۶. بیماری‌ها و اختلالات عضلانی
بخش EMG با بررسی فعالیت الکتریکی عضلات، در تشخیص برخی بیماری‌های عضلانی و عصبی کمک‌کننده است.
نوار عصب و عضله چگونه انجام می‌شود؟
روش انجام آزمایش به نوع بررسی و ناحیه مورد نظر بستگی دارد.
در بخش بررسی هدایت عصبی، الکترودهایی روی پوست قرار می‌گیرند و تحریک‌های الکتریکی بسیار کوتاهی به عصب وارد می‌شود. دستگاه پاسخ عصب را ثبت می‌کند.
در بخش EMG، پزشک با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف، فعالیت الکتریکی برخی عضلات را در حالت استراحت و هنگام انقباض بررسی می‌کند.
کل فرایند معمولاً زمان زیادی طول نمی‌کشد، اما مدت انجام آن به تعداد اندام‌ها و عضلاتی که باید بررسی شوند بستگی دارد.
آیا نوار عصب و عضله درد دارد؟
ممکن است هنگام انجام آزمایش احساس ناراحتی یا درد خفیف و کوتاه‌مدت داشته باشید.
در قسمت بررسی هدایت عصبی، تحریک الکتریکی ممکن است برای چند لحظه احساس ناخوشایندی ایجاد کند. در قسمت EMG نیز ورود سوزن ظریف به عضله ممکن است کمی دردناک باشد.
شدت این احساس در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً قابل تحمل است.
آیا برای انجام نوار عصب و عضله باید آمادگی خاصی داشت؟
در بیشتر موارد آمادگی پیچیده‌ای لازم نیست، اما بهتر است قبل از انجام آزمایش چند نکته را رعایت کنید.
پوست محل آزمایش تمیز باشد و از استفاده مقدار زیادی کرم یا روغن روی پوست خودداری شود، زیرا ممکن است روی قرارگیری الکترودها تأثیر بگذارد.
همچنین اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، دستگاه تنظیم‌کننده ضربان قلب دارید یا بیماری زمینه‌ای خاصی دارید، بهتر است قبل از آزمایش پزشک را در جریان قرار دهید.
آیا نوار عصب و عضله همان MRI است؟
خیر.
MRI ساختارهای بدن مانند ستون فقرات، دیسک‌ها، مفاصل و بافت‌های مختلف را با استفاده از تصویربرداری بررسی می‌کند.
اما نوار عصب و عضله بیشتر برای بررسی عملکرد اعصاب و عضلات استفاده می‌شود.
به همین دلیل این دو آزمایش جایگزین یکدیگر نیستند و در بعضی بیماران ممکن است پزشک برای تشخیص دقیق‌تر هر دو را درخواست کند.
آیا نوار عصب و عضله به‌تنهایی بیماری را تشخیص می‌دهد؟
نوار عصب و عضله یک ابزار تشخیصی مهم است، اما نتیجه آن باید در کنار علائم بیمار، معاینه پزشکی و سایر بررسی‌های مورد نیاز تفسیر شود.
به عبارت دیگر، یک نتیجه غیرطبیعی همیشه به معنی وجود یک بیماری مشخص نیست و یک نتیجه طبیعی نیز لزوماً تمام علت‌های احتمالی علائم را رد نمی‌کند.
تفسیر نتیجه باید توسط پزشک متخصص و با توجه به شرایط هر بیمار انجام شود.
چه زمانی انجام نوار عصب و عضله ضروری است؟
اگر گزگز، بی‌حسی، ضعف عضلات یا دردهای عصبی بدون علت مشخص دارید و علائم ادامه‌دار یا تشدیدشونده هستند، پزشک ممکن است برای پیدا کردن علت، نوار عصب و عضله را توصیه کند.
این بررسی به‌خصوص در مواردی که احتمال گیر افتادگی عصب، نوروپاتی، آسیب ریشه‌های عصبی یا برخی بیماری‌های عضلانی وجود دارد، می‌تواند مفید باشد.
رزرو نوبت نوار عصب و عضله
اگر دچار گزگز و بی‌حسی دست و پا، ضعف عضلات، دردهای تیرکشنده، سندرم تونل کارپال یا سایر علائم عصبی هستید، تشخیص علت اصلی اهمیت زیادی دارد.
در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر زهرا نامدار، بیماران دارای علائم عصبی و عضلانی مورد ارزیابی تخصصی قرار می‌گیرند و در صورت نیاز، انجام و بررسی نوار عصب و عضله (EMG و NCV) برای تشخیص دقیق‌تر مشکل انجام می‌شود.
برای رزرو نوبت نوار عصب و عضله در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر زهرا نامدار می‌توانید از بخش نوبت‌دهی سایت اقدام کنید.
سوالات متداول درباره نوار عصب و عضله
نوار عصب و عضله برای تشخیص چه بیماری‌هایی است؟
از این روش برای بررسی مشکلاتی مانند سندرم تونل کارپال، نوروپاتی‌های محیطی، برخی آسیب‌های عصبی، درگیری ریشه‌های عصبی و بعضی اختلالات عضلانی استفاده می‌شود.
آیا نوار عصب و عضله دردناک است؟
ممکن است کمی احساس ناراحتی یا درد کوتاه‌مدت ایجاد کند، اما معمولاً قابل تحمل است.
نوار عصب و عضله چقدر طول می‌کشد؟
مدت انجام آزمایش به تعداد اعصاب و عضلات مورد بررسی بستگی دارد و می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
آیا برای دیسک کمر نوار عصب و عضله انجام می‌شود؟
در بعضی بیماران بله. اگر پزشک احتمال درگیری یا آسیب ریشه عصبی را مطرح کند، ممکن است نوار عصب و عضله برای بررسی عملکرد عصبی درخواست شود.
آیا قبل از نوار عصب و عضله باید ناشتا باشیم؟
معمولاً برای این آزمایش نیازی به ناشتا بودن نیست، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
جمع‌بندی
نوار عصب و عضله (EMG و NCV) یک روش تشخیصی مهم برای بررسی عملکرد اعصاب و عضلات است و می‌تواند در بررسی علت علائمی مانند گزگز، بی‌حسی، ضعف عضلات و دردهای عصبی کمک‌کننده باشد.
این آزمایش در تشخیص یا بررسی مشکلاتی مانند سندرم تونل کارپال، نوروپاتی محیطی، آسیب اعصاب و برخی مشکلات ناشی از درگیری ریشه‌های عصبی کاربرد دارد. تفسیر نتیجه نوار عصب و عضله باید در کنار معاینه و علائم بیمار انجام شود تا علت اصلی مشکل به‌درستی مشخص شود.
