اگر دچار کمردرد، گردن درد، زانو درد، درد شانه، آسیبهای ورزشی یا محدودیت حرکت شدهاید، احتمالاً نام طب فیزیکی و توانبخشی را شنیدهاید. اما بسیاری از افراد هنوز نمیدانند این تخصص دقیقاً چیست، چه بیماریهایی را درمان میکند و چه تفاوتی با فیزیوتراپی دارد.
در این مقاله به زبان ساده توضیح میدهیم طب فیزیکی و توانبخشی چیست، چه خدماتی ارائه میدهد و چه زمانی باید به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید.
طب فیزیکی و توانبخشی چیست؟
طب فیزیکی و توانبخشی (Physical Medicine and Rehabilitation یا PM&R) یکی از تخصصهای پزشکی است که بر تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماریها و اختلالات سیستم عضلانی، اسکلتی، مفاصل، اعصاب و مشکلات حرکتی تمرکز دارد.
هدف اصلی این تخصص، کاهش درد، بهبود عملکرد بدن، افزایش توانایی انجام فعالیتهای روزمره و جلوگیری از ناتوانی است؛ آن هم تا حد امکان بدون نیاز به جراحی.
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار، مناسبترین برنامه درمانی را متناسب با شرایط او طراحی میکند.
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی چه بیماریهایی را درمان میکند؟
این متخصص طیف گستردهای از بیماریها و مشکلات حرکتی را درمان میکند، از جمله:
کمردرد و گردن درد
آرتروز زانو، لگن و سایر مفاصل
دیسک کمر و دیسک گردن
درد شانه و محدودیت حرکت شانه
دردهای عضلانی مزمن
سیاتیک
آسیبهای ورزشی
کشیدگی یا پارگی عضلات و رباطها
دردهای ناشی از کار با کامپیوتر یا فعالیتهای تکراری
سندرم تونل کارپال
خار پاشنه
پوکی استخوان
توانبخشی پس از شکستگی، جراحی یا سکته مغزی
طب فیزیکی چه تفاوتی با فیزیوتراپی دارد؟
یکی از رایجترین سوالات بیماران همین است.
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یک پزشک متخصص است. او بیماری را تشخیص میدهد، در صورت نیاز آزمایش یا تصویربرداری درخواست میکند، دارو تجویز میکند و برنامه درمانی کامل بیمار را طراحی و مدیریت میکند.
اما فیزیوتراپی یکی از روشهای درمانی است که ممکن است به عنوان بخشی از برنامه درمانی توسط متخصص طب فیزیکی توصیه شود.
به عبارت سادهتر، فیزیوتراپی میتواند یکی از ابزارهای درمان در طب فیزیکی باشد، اما این دو یکسان نیستند.
چه روشهایی در طب فیزیکی و توانبخشی استفاده میشود؟
بسته به نوع بیماری و شرایط بیمار، ممکن است از یک یا چند روش درمانی استفاده شود، مانند:
ورزش درمانی
تمرینات تخصصی برای افزایش قدرت عضلات، بهبود انعطافپذیری و اصلاح الگوی حرکت.
فیزیوتراپی
استفاده از تکنیکهای مختلف برای کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن.
تزریقهای تخصصی
در برخی بیماران، تزریق داخل مفصل یا اطراف تاندونها میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند.
اصلاح سبک زندگی
اصلاح وضعیت نشستن، ایستادن، خوابیدن، فعالیتهای روزمره و ارگونومی محیط کار نقش مهمی در پیشگیری از عود درد دارد.
برنامه توانبخشی
برای بیمارانی که پس از جراحی، شکستگی، سکته مغزی یا آسیبهای شدید نیاز به بازگشت عملکرد طبیعی دارند.
چه زمانی باید به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنیم؟
اگر هر یک از مشکلات زیر را دارید، بهتر است توسط متخصص ارزیابی شوید:
کمردرد یا گردن درد که بیش از چند هفته ادامه داشته باشد.
درد مفاصل هنگام راه رفتن یا فعالیت.
بیحسی یا گزگز دست و پا.
محدودیت حرکت مفاصل.
دردهای عضلانی مکرر.
آسیبهای ورزشی.
درد شانه، زانو یا مچ پا.
نیاز به توانبخشی بعد از جراحی یا شکستگی.
دردهایی که با درمانهای معمول بهبود پیدا نکردهاند.
مراجعه زودهنگام میتواند از مزمن شدن درد و کاهش عملکرد بدن جلوگیری کند.
آیا همه بیماران به جراحی نیاز دارند؟
خیر.
یکی از مهمترین اهداف طب فیزیکی و توانبخشی، درمان غیرجراحی مشکلات اسکلتی-عضلانی است.
در بسیاری از بیماران، با تشخیص صحیح و استفاده از روشهایی مانند ورزش درمانی، فیزیوتراپی، اصلاح سبک زندگی و درمانهای تخصصی، میتوان بدون جراحی درد را کنترل و عملکرد طبیعی را تا حد زیادی بازگرداند.
البته در مواردی که جراحی ضروری باشد، متخصص طب فیزیکی بیمار را برای درمان مناسب به پزشک مربوطه ارجاع میدهد.
مزایای مراجعه به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
مراجعه بهموقع میتواند مزایای زیادی داشته باشد، از جمله:
کاهش درد
افزایش دامنه حرکت مفاصل
بهبود کیفیت زندگی
کاهش نیاز به مصرف طولانیمدت دارو
پیشگیری از پیشرفت بیماری
بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره و ورزش
کاهش احتمال نیاز به جراحی در برخی بیماران
رزرو نوبت متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
اگر با کمردرد، گردن درد، درد زانو، آرتروز، آسیبهای ورزشی، درد شانه، دردهای عضلانی یا محدودیت حرکت مواجه هستید، بررسی تخصصی میتواند به تشخیص دقیق علت مشکل و انتخاب بهترین روش درمان کمک کند.
در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر زهرا نامدار، بیماران با رویکردی جامع و بر اساس جدیدترین روشهای درمانی ارزیابی میشوند و برنامه درمانی متناسب با شرایط هر فرد طراحی میشود.
برای رزرو نوبت کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر زهرا نامدار میتوانید از طریق بخش نوبتدهی سایت اقدام کنید.
سوالات متداول درباره طب فیزیکی و توانبخشی
آیا طب فیزیکی فقط برای سالمندان است؟
خیر. افراد در هر سنی، از ورزشکاران گرفته تا کارمندان، زنان خانهدار و سالمندان، ممکن است به خدمات طب فیزیکی و توانبخشی نیاز داشته باشند.
آیا متخصص طب فیزیکی جراحی انجام میدهد؟
خیر. تمرکز این تخصص بر درمانهای غیرجراحی و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن است.
آیا برای هر درد عضلانی باید به متخصص طب فیزیکی مراجعه کرد؟
اگر درد بیش از چند روز ادامه پیدا کند، مکرر شود یا فعالیتهای روزانه را مختل کند، بهتر است توسط متخصص بررسی شود.
آیا طب فیزیکی میتواند از جراحی جلوگیری کند؟
در بسیاری از موارد، اگر بیماری بهموقع تشخیص داده شود و درمان مناسب آغاز شود، میتوان نیاز به جراحی را کاهش داد یا از آن جلوگیری کرد؛ البته این موضوع به نوع و شدت بیماری بستگی دارد.
جمعبندی
طب فیزیکی و توانبخشی یکی از مهمترین شاخههای پزشکی برای درمان بیماریهای عضلانی، اسکلتی، مفصلی و عصبی است. هدف این تخصص، کاهش درد، بهبود عملکرد بدن و کمک به بازگشت بیمار به زندگی روزمره با استفاده از روشهای علمی و تا حد امکان بدون جراحی است. اگر درد یا محدودیت حرکتی شما ادامهدار شده است، مراجعه به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی میتواند اولین قدم برای تشخیص صحیح و شروع درمان مؤثر باشد.
